Kuchnia turystyczna

Co obejmuje kuchnia turystyczna na rower i biwak?

Kompletna kuchnia turystyczna na jednoślad to modułowy układ, który możemy dowolnie konfigurować w zależności od długości trasy i planowanego menu. Sercem zestawu są kuchenki turystyczne oraz kompaktowe palniki - od ultralekkich konstrukcji gazowych nakręcanych na kartusz, przez zintegrowane systemy grzewcze, aż po bezawaryjne palniki spirytusowe i kuchenki na paliwo stałe. Drugą warstwę stanowią naczynia turystyczne: wysokie kubki i garnki z wytłoczoną podziałką mililitrową, patelnie pełniące jednocześnie funkcję pokrywki, niskoprofilowe czajniki biwakowe oraz składane miski i kubki silikonowe.

W dobrze przemyślanym ekwipunku nie brakuje też drobnych akcesoriów, które decydują o komforcie i oszczędności paliwa na otwartej przestrzeni. Składane osłony przeciwwiatrowe, podstawki stabilizujące pod kartusz lub pod mniejsze naczynia, atestowane butelki na paliwo płynne z zaworem dozującym czy składane sztućce typu spork (łączące łyżkę z widelcem) sprawiają, że polowe gotowanie przebiega sprawnie nawet na wietrznej przełęczy.

Palnik gazowy, spirytusowy czy system z radiatorem – jakie źródło ciepła wybrać?

Wybór zasilania bezpośrednio wpływa na wagę bagażu, czas zagotowania wody oraz łatwość uzupełniania zapasów na trasie. W szybkim bikepackingu prym wiodą palniki gazowe zasilane mieszanką propanu, izobutanu i butanu z gwintowanych kartuszy w standardzie EN417. Najlżejsze modele nakręcane bezpośrednio na kartusz ważą zaledwie kilkadziesiąt gramów i po złożeniu ramion mieszczą się w dłoni, a warianty wyposażone w zapalnik piezoelektryczny (piezo) oraz wbudowany regulator ciśnienia utrzymują stałą moc płomienia nawet wtedy, gdy kartusz jest już niemal pusty lub temperatura otoczenia spada w okolice zera. Z kolei podczas wietrznej pogody ogromną przewagę dają zintegrowane zestawy do gotowania, w których palnik spina się na sztywno z garnkiem wyposażonym od spodu w wymiennik ciepła (radiator / Heat Exchanger) - pofałdowana taśma metalowa przechwytuje uciekające ciepło, skracając czas wrzenia wody i redukując zużycie gazu nawet o jedną trzecią.

Alternatywą cenioną przez długodystansowych sakwiarzy i podróżników wybierających dzikie rejony są palniki spirytusowe (alkoholowe) oraz zintegrowane kuchenki sztormowe. W konstrukcji spirytusowej nie znajdziemy żadnych ruchomych dysz, uszczelek ani wężyków, które mogłyby ulec awarii na mrozie lub zapchać się w kurzu, a paliwo (alkohol techniczny lub denaturat) dokupimy w niemal każdym wiejskim sklepie czy aptece na świecie. Palnik taki pracuje całkowicie bezgłośnie, a nakładany pierścień tłumiący (dławik płomienia) pozwala płynnie zmniejszyć ogień do wolnego duszenia potraw. W zestawach sztormowych współpracuje on z pełną osłoną przeciwwiatrową, która działa na zasadzie komina - podmuchy wiatru wpadające przez dolne otwory wentylacyjne nie gaszą ognia, lecz dodatkowo podsycają płomień i kierują go prosto pod dno naczynia.

Tytan, anodyzowane aluminium i konstrukcja nesting - materiały w kuchni bikepackingowej

Kiedy każdy gram ekwipunku trzeba wwieźć pod górę o własnych siłach, kluczową rolę odgrywa metalurgia i ergonomia pakowania. W zestawach tworzonych pod kątem najniższej masy bezkonkurencyjne są naczynia tytanowe (Titanium). Tytan pozwala na zastosowanie niezwykle cienkich ścianek przy zachowaniu odporności na wgniecenia i całkowitej obojętności chemicznej - nie koroduje i nie nadaje wodzie ani potrawom metalicznego posmaku. Ponieważ tytan przewodzi ciepło punktowo, najlepiej sprawdza się w wysokich kubkach i garnkach do gotowania wody na liofilizaty, kawę czy owsiankę. Jeżeli natomiast planujemy w terenie smażyć, dusić gęste sosy lub gotować wieloskładnikowe dania od podstaw, lepiej sięgnąć po garnki z cienkościennych stopów Ultralight (UL) lub aluminium twardo anodyzowanego (Hard Anodized), często uzupełnione o powłokę nieprzywierającą (non-stick). Proces twardej anodyzacji utwardza powierzchnię metalu i zapobiega jej utlenianiu, a samo aluminium rozprowadza temperaturę równomiernie po całym dnie, eliminując ryzyko przypalenia posiłku nad centralnym punktem płomienia.

Równie ważna co materiał jest modułowa architektura naczyń określana jako nesting (pakowanie gniazdowe). W nowoczesnej kuchni bikepackingowej średnice garnków i kubków (szczególnie tych o pojemności 550–900 ml) są precyzyjnie dopasowane do wymiarów standardowego kartusza gazowego 100 lub 230 g. Dzięki temu do wnętrza jednego naczynia schowasz kartusz, składany palnik, krzesiwo i małą ściereczkę, a całość zamkniesz pokrywką i zabezpieczysz uchwytami lub paskiem. Taki cylindryczny pakiet nie grzechocze na wyboistych szutrach i idealnie pasuje do okrągłych toreb typu stem bag przy mostku lub do klatek transportowych (Cargo Cage) przykręcanych do goleni widelca. Tam, gdzie liczy się każdy centymetr sześcienny w sakwie, metalowe garnki warto uzupełnić o składane na płasko kubki, miski i czajniki z bezpiecznego dla zdrowia silikonu spożywczego (BPA-free).

Jak dobrać kuchenkę i naczynia turystyczne do charakteru wyprawy?

Przed skompletowaniem własnego zestawu odpowiedz sobie na pytanie, w jakich warunkach będziesz najczęściej rozbijać obozowisko i jak wygląda Twoje wyprawowe menu:

• Ultralekki bikepacking, wyścigi ultra i szybkie wyprawy - gdy priorytetem jest niska masa i błyskawiczne tempo, optymalnym wyborem będzie wysoki kubek lub garnek tytanowy o pojemności 500-750 ml sparowany z miniaturowym palnikiem gazowym nakręcanym na kartusz albo z kompaktowym zestawem na alkohol ze składaną z trzech blaszek trójkątną osłoną. Taki zestaw waży niewiele, a pozwala w kilka minut zagotować wrzątek na liofilizat i gorący napój.

• Turystyka gravelowa i weekendowe biwaki - dla dwóch osób lub przy gotowaniu w chłodniejsze, wietrzne dni doskonale sprawdzają się zintegrowane kuchenki gazowe z radiatorem pod garnkiem o pojemności 1-1,5 l lub zestawy sztormowe z dwoma naczyniami z twardo anodyzowanego aluminium. Dodatkowa pokrywka pełniąca rolę patelni oraz odpinany chwytak pozwolą wygodnie przyrządzić jajecznicę, makaron czy podgrzać gotowe danie bez obawy o poparzenie dłoni.

• Wyprawy sakwiarskie i długodystansowe ekspedycje z dala od cywilizacji - na wielotygodniowych trasach, gdzie dostęp do gwintowanych kartuszy gazowych bywa utrudniony, najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest kompletna kuchenka sztormowa na paliwo płynne (spirytusowe) lub palnik na wężyku o szerokim rozstawie nóżek, gwarantujący stabilność dużych garnków na kamienistym podłożu. Obowiązkowym uzupełnieniem takiego ekwipunku jest polietylenowa butelka na paliwo z zaworem bezpieczeństwa, który umożliwia precyzyjne dozowanie alkoholu bez rozlewania i chroni zawartość sakwy przed wyciekiem.

Zestaw ze sobą wymiary po spakowaniu, pojemność naczyń oraz rodzaj zasilania w poszczególnych modelach i stwórz kuchnię turystyczną, która bez problemu zmieści się w Twoim rowerowym ekwipunku.